آنقوزه ângoze

Assa – Foetid

آنقوزه، انقوزه یا حلتیت، شیرابه اى قهوه اى رنگ داراى ترکیب الئوگم رزینى است این شیرابه که به دو نوع شیرین و تلخ وجود داشته و بوئى بسیار تند، شبیه به بوى سیر و رنگ شیرى تا قهوه­اى تیره دارد، از گیاه آنقوزه یا خوراکما، آنگوزاکما، کورن کما با نام علمى:

 Ferula assa - foetida L.

از تیره جتریان (Umbelliferae) حاصل مى کردد. آنگوزاکما گیاهى بایا بومى نواحى جنوبى ایران بوده، ریشه اى راست، گوشتدار و نسبتا ضخیم و ساقه اى قوى و خشن دارد.

برگهاى آن در سطح زمین گسترده وعموماً تعداد زیادى انشعاب داشته و میوه آن به شکل بیضوى مسطح و داراى بال مشخص است. براى بدست آوردن آنقوزه به دو صورت عمل مى کنند.

1. قسمتهایى از ساقه و یا ساقه نزدیک به یقه گیاه را شکاف عمودى ایجاد مى کنند و بدین صورت شیرابه گیاه خارج شده بر روى گیاه یا داخل گودالى که پاى گیاه حفر شده است جمع مى­گردد و نوع مرغوب آنقوزه و از نوع شیرین واشکى است.
2. کَیاه را از محل یقه قطع مینمایند لذا شیرابه گیاه با سرعت خارج شده و در گودال حفر شده پاى گیاه جمع مى گردد. پس از جند روز مجدداً یک ورقه از ریشه راجدا مى کنند و باز هم صمغ گیاه خارج میگردد و این عمل را تا جند مرتبه تکرار مى کنند. برداشت نوبت­هاى اول که رنگى روشن دارد نوعى شیرین یا اشکى و برداشتهاى نوبتهاى بعدى که رنگى تیره دارد نوع آنقوزه تلخ بحساب مى آید که ارزشى کمتراز نوع شیرین دارد. هر دو مورد از اقلام صادراتى مهم ایران است.

آنقوزه بعنوان برطرف کننده انگلهاى روده اى و بادشکن و خلط آور مصرف سنتى دارد.